કાટકોણ પ્રિઝમની આકૃતિ દોરો જેના માટે વસ્તુ અને પ્રતિબિંબ સમાન કદના હોય.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) કાટકોણ પ્રિઝમ માટે કે જેમાં વસ્તુ અને પ્રતિબિંબ સમાન કદના હોય,પ્રિઝમનો ઉપયોગ એવી રીતે કરવો જોઈએ કે જેથી પ્રકાશના કિરણો પૂર્ણ આંતરિક પરાવર્તન અનુભવે અને મોટવણી $m = 1$ મળે.
આ ત્યારે થાય છે જ્યારે વસ્તુને ચોક્કસ અંતરે મૂકવામાં આવે જેથી પ્રિઝમમાં પ્રવેશતા કિરણો કર્ણ (hypotenuse) સપાટી દ્વારા પરાવર્તિત થાય.
$45^{\circ}-45^{\circ}-90^{\circ}$ ના પ્રિઝમમાં,જો પ્રકાશ ટૂંકી બાજુઓમાંથી એકને લંબ રૂપે પ્રવેશ કરે,તો તે કર્ણ સપાટી પર $45^{\circ}$ ના ખૂણે આપાત થાય છે.
કાચ માટે ક્રાંતિકોણ આશરે $42^{\circ}$ હોવાથી,$45^{\circ}$ એ ક્રાંતિકોણ કરતા મોટો હોવાથી પ્રકાશનું પૂર્ણ આંતરિક પરાવર્તન થાય છે.
આમ,રચાતું પ્રતિબિંબ ચત્તું અને વસ્તુના કદ જેટલું જ હોય છે,જે પરાવર્તક પ્રિઝમ તરીકે કાર્ય કરે છે.

Explore More

Similar Questions

$1.732$ વક્રીભવનાંક ધરાવતા પ્રિઝમ માટે,લઘુત્તમ વિચલન કોણ એ પ્રિઝમના કોણ જેટલો છે. પ્રિઝમનો કોણ......$^o$ છે.

પ્રિઝમના લઘુત્તમ વિચલન કોણ તેના વક્રીભવન કોણ જેટલો હોય,તો તે પ્રિઝમ એવા દ્રવ્યનો બનેલો હોવો જોઈએ જેનો વક્રીભવનાંક

એક પ્રિઝમ જેનો વક્રીભવનાંક $\sqrt{2}$ અને પ્રિઝમ કોણ $30^{\circ}$ છે,તેની એક વક્રીભવનકારક સપાટી પર ચાંદીનો ઢોળ ચડાવેલ છે. જો આપાતકોણ કેટલો હોય તો બીજી વક્રીભવનકારક સપાટી પર આપાત થતું પ્રકાશનું કિરણ પોતાનો માર્ગ પાછો ખેંચશે? $\left[\sin \frac{\pi}{6}=0.5\right]$

લાલ પ્રકાશ માટે કાચનો વક્રીભવનાંક $1.520$ અને ભૂરા પ્રકાશ માટે $1.525$ છે. ધારો કે આ કાચના પ્રિઝમમાં લાલ અને ભૂરા રંગના પ્રકાશનું વિચલન અનુક્રમે $D_1$ અને $D_2$ છે. તો:

પ્રિઝમ દ્વારા પ્રકાશના વક્રીભવન માટે નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો,જ્યારે વિચલન કોણ ન્યૂનતમ હોય.
$(A)$ પ્રિઝમની અંદર વક્રીભૂત કિરણ પાયાને સમાંતર બને છે.
$(B)$ મોટા પ્રિઝમ કોણ ધરાવતા પ્રિઝમ ન્યૂનતમ વિચલનનો નાનો કોણ આપે છે.
$(C)$ આપાતકોણ અને નિર્ગમન કોણ સમાન બને છે.
$(D)$ હંમેશા આપાતકોણના બે સેટ હોય છે જેના માટે વિચલન સમાન હોય છે,સિવાય કે ન્યૂનતમ વિચલનની સ્થિતિમાં.
$(E)$ વક્રીભવન કોણ પ્રિઝમ કોણ કરતા બમણો બને છે.
નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo